Twitter als virtueel afzetlint, een kans

Post

2 reacties   |   Discussies

Crises en incidenten, zoals branden of ongelukken, zijn erg geliefde onderwerpen op Twitter. En nu vinden allerlei experts ook nog dat voorlichters van gemeenten, politie of andere hulpdiensten actief moeten meedoen op Twitter. Leidt dat niet enkel tot nog meer ongebreideld ramptoerisme? Crisiswerkplaats denkt van niet. We zijn ervan overtuigd dat een deel van de communicatie rond een crisis zich op sociale media zoals Twitter dient af te spelen. Sterker nog, we zien een geheel nieuwe kans: Twitter als virtueel afzetlint.

Image Description

We bedoelen het volgende. In het echte leven is het afzetlint een beproefd middel: een rood-wit gestreept lint, eventueel bedrukt met tekst, houdt nieuwsgierigen op afstand. Het doel is dat de hulpdiensten zo ongestoord mogelijk hun werk kunnen doen. Die rol kan Twitter ook vervullen in het virtuele leven. Met slimme en goed gekozen informatieve tweets kan een officiële instantie de nieuwsgierigheid snel helpen bevredigen. En daarmee is een deel van het publiek doeltreffend op afstand te houden. Informatie die ze anders ter plekke zelf wilden komen halen, kunnen ze nu op internet volgen. Bovendien kan een officiële bron heel snel een foute geruchtenstroom de kop indrukken met de juiste feiten. Juist als er nog geen compleet persbericht voorhanden is.
Om dat werk te doen en ‘the crowd’ te kunnen ‘managen’ moet je weten wat de mensen drijft. Probeer je eens te verplaatsen in de behoeften van de ramptoerist en je kunt je eigen rol op twitter beter kiezen.

Over voyeurs en ramptoeristen
Op 28 februari 2010 schreef Sander Duivestein een blog over de berichten op Twitter van de aangekondigde tsunami die niet echt kwam. Hij sprak zijn afschuw uit over reacties van een deel van de mensen die hadden zitten hopen dat ze live een ramp zouden kunnen volgen, zonder zelf gevaar te lopen. Die houding van ramptoeristen duidt hij als verwerpelijk, zeker als daardoor de bereikbaarheid van belangrijke informatie voor getroffenen in gevaar komt. Wij zijn het van harte met hem eens.

Wie is die ramptoerist?
Na de crash van het vliegtuig van Turkish Airlines in 2009 en de rol van Twitter in de berichtgeving ontspon zich ook al een discussie over ramptoerisme. Hoogleraar sociale psychologie Paul van Lange (Vrije Universiteit) gaf een nadere toelichting op het verschijnsel in dagblad De Pers. Hij noemt enkele redenen, zoals empathie (komt het wel goed met de slachtoffers?) en spontaan aanbieden van hulp als je hebt gezien wat er nodig is. Aan de andere kant is er de neerwaartse sociale vergelijking: het geeft een bepaald geruststellend gevoel als een mens ziet dat een ander het nog slechter heeft. Dat is een minder nobel doel van ramptoerisme en daarom wordt er ook vaak negatief over gesproken. Maar de meest interessante vind ik deze:

Maar er zijn volgens Van Lange meer redenen die mensen de plek van een ramp doen opzoeken. ,,Mensen zijn leergierige wezens en ongebruikelijke gebeurtenissen zijn extra leerzaam. Mensen willen graag weten hoe ze zelf zouden reageren als zoiets ze overkomt en daarom zijn ze heel geïnteresseerd om te zien hoe de slachtoffers erop reageren.”

Een crisis kan voor de mens bedreigend zijn en dat maakt ons extra alert om te leren. Dat is evolutionair in ons systeem vastgelegd en we willen daar van nature ook steeds beter in worden. Nieuwsgierigheid en leergierigheid liggen dus heel dicht bij elkaar. Daarom willen we dus graag weten welke bedreigingen er kunnen zijn in de natuur (brand, storm, water) en de zogeheten ‘man-made disasters’ zoals ongelukken en aanslagen. Alle informatie daarover is aantrekkelijk. Een speciaal aspect daarbij is dat we het ook willen zien met eigen ogen. Dat verklaart de enorme belangstelling voor de berichtgeving over branden of andere crises in de media. Twitter is niet anders daarin. De eerste foto’s van een brand worden met graagte geretweet en gedeeld.

Een actueel voorbeeld:
De brand in de ondergrondse parkeergarage in Haarlem eind oktober was een goed voorbeeld van de nieuwshonger. De eerste berichten waren nog weinig informatief, vooral omdat er geen beeld was van de brand zelf. Men moest zich zelf een voorstelling proberen te maken van een grote brand op verdieping -2. Tegelijkertijd was het leed van de gedupeerden voor veel mensen wel zeer voorstelbaar: hoe vaak laat je je auto niet in goed vertrouwen achter in een parkeergarage? Het bericht dat de brandweer de garage vol water ging zetten maakte dat de fantasie verder op de loop ging. Hoeveel water gaat er in een garage? Hoe snel gaat dat dan? Hoe ziet dat er uit? Moeten er straks duikers aan het werk? Allerlei vragen deden de ronde op Twitter. Pas later bleek dat er slechts 15 cm water in de garage heeft gestaan.

De nieuwsgierigheid bleef bestaan bij het publiek tot de laatste (zwaarst beschadigde) auto’s uiteindelijk uit de garage waren gehaald.

Foto: HFV - Michel van Bergen

De officiële instanties hadden hierin mensen eerder gerust kunnen stellen door zich in de geruchtenstroom te mengen met de juiste feiten. Dat helpt vooral de gedupeerden om ‘geïnformeerd te kunnen wachten’, maar helpt ook het leergierige publiek om ‘het gevaar’ te kunnen duiden en op afstand te blijven.

  1. Roy Johannink (@hemmelhoes)11-05-10

    Dag Lydia,

    Leuke blog. Het is precies waar ik (ook samen met jou en Ina) al een tijd over nadenk: wat voor rollen heeft Twitter nu eigenlijk allemaal in de crisisbeheersing?

    Ooit heb ik in het magazine Quest het artikel ‘Leuk, een ramplek’ (2009, nr. 16) gelezen. Ramptoerisme schijnt de oudste vorm van toerisme te zijn die er bestaat. Het artikel gaat in op de drijfveren van de ramptoerist: “De eersten die en masse op reis gingen (om een andere reden dan handel of oorlog) waren bedevaartgangers. Hun bestemming was meestal de plek waar heiligen waren gestorven.”

    Social media zijn volgens mij voor velen nu al de plaats om naar toe te gaan om zo “de plaats van de ramp of crisis” virtueel te bezoeken of mee te beleven.

    Een deel van de mensen zal op basis van de foto’s, video’s en berichten bepalen al dan niet ook (later) nog ter plaatse te gaan. Waar de een denkt: ik ga toch eens (later) ook in real life ter plaatse kijken, zal de ander dit zeker laten.

    In die zin denk ik dat Social Media in casu Twitter misschien nog wel meer fungeert als een soort zeef voor de “ramptoeristen”. Hoeveel mensen hebben niet even de garage in Haarlem of de plaats van de Schipholcrash bezocht? Nu kan je eerst virtueel kijken en dan al dan niet in real life de plaats bezoeken, omdat de nieuwsgierigheid nog meer is aangewakkerd.

    Dus naast een virtueel afzetlint, fungeert het mijns inziens ook nog voor sommige “ramptoeristen” als een zeef. En zo zijn er nog wel meer rollen die Twitter kan hebben. Het lijkt met goed om met deze blog een begin te maken met deze zoektocht.

    Goed weekend,
    Roy (@hemmelhoes)

Plaats een reactie

  1. Tweets die vermelden Twitter als virtueel afzetlint, een kans -- Topsy.com11-05-10